Azərbaycan Sayokan Döyüş Növləri Mərkəzi

*Hər sahədə və sahədə xaricə asılılıqdan xilas olmalı, dünya arenasında özümüzə aid, övünç qaynağımız olacaq işlər çıxarmalıyıq. Özümüzü tanıtmanın və tanınmanın yolu, çöldən gətirdiyimiz ünsürlərin üzərinə şəxsiyyətimizi yazaraq deyil, tariximizlə, mədəniyyətimizlə, dilimizlə xatırlanacaq işlərimizlə, dünya arenasında rəqabət etməklə mümkündür. Xarici dünyanın işləri, çıxardıqları ilham qaynağımız ola bilər. Təqdir və təltiflərimizlə təvəccöh göstərə bilərik. Amma asılı olmaq 16 min illik tarixə sahib, mədəniyyət ruhu və şüuru daşıyan bir milləti ancaq tənbəlləşdirər. İnkişaf etmək başqalaşmaq və ya başqalarından mədət gözləmək deyil. Başqaları ilə rəqabət edə bilmək, rəqabət edə bilmə səyi ilə çıxarmaqdır.

*Sayokan, dünya döyüş sənətləri sahəsində bizi izah etməyə və tanıtmağa cəhd göstərən; bu sahədə bizdə varıq deyə bilmənin qürurunu yaşatmaq məqsədi ilə Millət mərkəzli bir mədəniyyətləşdirmə hərəkətidir. Xarici sahələrdə, xaricilərin qaydaları içində varlıq mübarizəsi vermək yerinə; bizim sahələrimizdə xaricilərə ədalət, hakkaniyet və qonaqpərvərliyimizlə, şanlı keçmişimizlə varlığımıza təqdir və təvəccöh göstərmələrini təmin etmək daha mənalı və şərəfli olacaq. Bu bir irqçilik deyil. İrqçilik başqa millətlərə həyata haqqı verməmək deməkdir. Bu bir vətənpərvərlikdir. ..Taktir və təvəccöh böyük Türk Millətinindir. ("Yabgu" Nihat İGİD )

Sayokan bir Türk mədəniyyətləşdirmə hərəkətidir. Böyük Millətimizin təvəccöhü və qəbulu ilə önümüzdəki illər mədəniyyətimizin bir parçası olacaq. Bütün mədəniyyətlərə qatqı, əvvəl mədəniyyətləşdirmə hərəkəti ilə başlar, daha sonra millətin qəbulu ilə mədəniyyətin bir parçası olar. Məsələn yağlı güləşimiz atalarımızın Anadoluya gəlməsi ilə başlamışdır. Orta Asiyada ikən əba - qurşaq güləşlərimiz mövcud ikən, Anadoluya gəlişimizdən sonra güləşimiz yeni bir ölçü qazanmışdır. Sayokanda qurucusu "Yabgu" Nihat İgid tərəfindən böyük Türk Millətinə hədiyyə edilmişdir.

Sayokan 4 bölgə-4 aypara üzərinə qurulmuşdur. Hər bir aypara ayaq hərəkəti böyük komandir Alparslanın Malazgirt döyüşündə istifadə etdiyi aypara strategiyasını ifadə edər. Rəqib ayparanın içinə hapsedilir və texniki tətbiqə keçilər. Sayokan vuruşlu-yerə sərmə sisteminə malikdir. Qəhrəmanlıq Oyunlarındakı cenkler bu qayda anlayışı ilə icra edilər. Ayrıca Sayokanın təlim və texniki anlayışı ziddliklərin birliyi qaydas(n)ı üzərinə qurulmuşdur. Bu anlayış texniki sahədə adamı sağ və sol qabiliyyətlərini eyni səviyyədə inkişaf etdirər. Təlim ölçüsündə isə kainatın bu anlayış ilə yaradıldığını bilər və həyatında mənfi və müsbət dəyərləri dengelemesini öyrənər. Bu anlayış başqa döyüş sənətlərində yoxdur. Sayokanda iki təhsil proqramı ardır. 1.nci təhsil proqramı,

ALPLIQ PROQRAMI - A : Gənclərimizə istiqamətlidir və gənclərimizi "qəhrəmanlıq Oyunları"na hazırlayar. Təhsilində irəliləmənin dərəcələri belədir.

QAPININ ADI	MƏNASI	ÜNVANI	TƏHSİL MÜDDƏTİ
MANAY QAPISI	AĞ KƏMƏR Sayokana giriş, qəbul qapısı.	TORALP	4 AY
TOY QAPISI	MAVİ KƏMƏR 4.TOY Naşılıq, məlumatsızlıq qapısı.	TORALP	4 AY
KUNT QAPISI	SARI KƏMƏR 3.TOY Dayanıqlılıq, sadəlik qapısı.	TORALP	4 AY
MAMAK QAPISI	QIRMIZI KƏMƏR 2.TOY Sakinlik, özünə çevril qapısı.	TORALP	4 AY
QAZAN QAPISI	4 RƏNGLİ KƏMƏR 1.TOY Bütün fiziki əməklərin qarşılığını al/götürmə, ruhi intizamların həyata intiqalı qapısı	TORALP	18 Ay
BAYDAR QAPISI	QARA KƏMƏR 1.SAN Zənginlik, ləyaqət, suverenlik qapısı.	TUYUN	2 İL GÖZLƏMƏ MÜDDƏTİ (18 yaşında olunması şərtdir.)
NOGAY QAPISI	QARA KƏMƏR 1.SAN Azadə, sərbəstlik qapısı. Tuyun olduqdan sonra, Sayokanın fiziki və ruhi intizamları ilə bəzənmiş olaraq sərbəstliyə haqq qazanmış olar.	TUYUN
QARA KƏMƏR 2.SAN	Sayokanın içində vəzifə al/götürməyi düşünən və ya aktiv hakim olmağı və ya irəliləyərək pedaqoq heyətlərində olub Alplıq Məktəbi açmağı və halqanı böyütmək istəyənlər..	TUYUN	20 YAŞ 3 İL GÖZLƏMƏ MÜDDƏTİ
QARA KƏMƏR 3. SAN	Pedaqoq səviyyəsi.	AYBAR	23 YAŞ 4 İL GÖZLƏMƏ MÜDDƏTİ
QARA KƏMƏR 4. SAN	Pedaqoq səviyyəsi.	AYBAR	27 YAŞ - 5 İL GÖZLƏMƏ MÜDDƏTİ
QARA KƏMƏR 5. SAN	6.SANi HAQQ EDƏ BİLMƏK ÜÇÜN ; SİSTEMİN TEXNİKİ, TAKTİKA İNKİŞAFINI TƏMİN EDƏN AKADEMİK TEZİS HAZIRLAMAQ	AYBAR	32 YAŞ 6 İL GÖZLƏMƏ MÜDDƏTİ
QARA KƏMƏR 6.SAN	SAYOKANə ÜSTÜN XİDMƏTLƏR VERMİŞ, ADMİNİSTRATİV VƏ YA RƏHBƏRLİYİN VERDİYİ VƏZİFƏLƏRİ BƏHANƏSİZ YERİNƏ YETİRMİŞ, SAYOKAN a SƏDAQƏTİ, LƏYAQƏTİ ÜST SƏVİYYƏDƏ OLAN TAYGUNLAR, SAYOKAN DÜNYA FEDERASİYASI BAŞÇISININ TƏSDİQİ İLƏ 7.SANə QALDIRARLAR	TAYGUN	38 YAŞ
QARA KƏMƏR 7.SAN	6.SANdəkı EYNİ ŞƏRTLƏR BU DƏRƏCƏ İÇİNDƏ ETİBARLIDIR.	TANYU	45 YAŞ 8 İL GÖZLƏMƏ MÜDDƏTİ
QARA KƏMƏR 8.SAN	6.SANdəki EYNİ ŞƏRTLƏR BU DƏRƏCƏ İÇİNDƏ ETİBARLIDIR.	TANYU	53 YAŞ 9 İL GÖZLƏMƏ MÜDDƏTİ
QARA KƏMƏR 9.SAN	6.SANdəki EYNİ ŞƏRTLƏR BU DƏRƏCƏ İÇİNDƏ ETİBARLIDIR.	TANYU	62 YAŞ 10 İL
QARA KƏMƏR 10.SAN	SAYOKAN DÜNYA FEDERASİYASININ YABGU MÜDİRİYYƏTİNƏ GÖRƏ, YABGU SEÇKİLƏ BU ÜNVANI ALA BİLƏR. HƏR ALP 10.SAN SƏVİYYƏSİNƏ ÇIXA BİLƏR, AMMA HƏR 10.SAN DƏRƏCƏSİNƏ SAHİB ALP YABGU OLA BİLMƏZ. YABGU NAMİZƏDLİYİ FÖVQƏLADƏ VƏZİYYƏTLƏR MEYDANA GƏLMƏDİYİ MÜDDƏTCƏ 9.SANin GÖZLƏMƏ MÜDDƏTİNİN YARI İLİNDƏ NAMİZƏDLİKLƏR BELİ OLAR.	YABGU

QEYD : Bu anda "Yabgu" ünvanı, Sayokanın qurucusu Nihat İGİDə aiddir. Lakin Sayokan, gələcəyin Yabgularını yetişdirəcək sistemə malikdir.

ALPLIQ PROQRAMI - B : Orta yaş və üzəri insanlara istiqamətli bir təhsil proqramıdır. Strateji quruluşa sahib olub, özünü müdafiə edə bilmə üzərinə təhsil verər. Ayrıca bu proqram silahlı qüvvətləri və təhlükəsizlik təşkilatında peşə sahədə istifadə edilə biləcək bir təhsil proqramıdır. Bu təhsil proqramında 2 kəmər vardır, ağ və qara. .Bu proqramda ən üst qara kəmər dərəcəsi 2.Sana qədərdir. Bu təhsil proqramından 3.Sana qalxma edə bilmək üçün

ALPLIQ PROQRAMI - A nı bilmək və tətbiq edə bilər olmaq lazımdır.

ÜNVANI	GÖZLƏMƏ MÜDDƏTİ	TƏHSİL MÜDDƏTİ
TORALP		108 Saat bitimində, federasiyanın Qara kəmər imtahanına girməyə haqq qazanar. İmtahanı keçsə, Tuyun olar.
TUYUN QARA KƏMƏR 1.SAN	2 İL	Tuyun 108 saatlıq təhsil proqramına təbii/tabe olar. Bu təhsil, gözləmə müddəti olan 2 il dolmadan tamamlansa belə, gözləmə müddətini doldurar və federasiyanın imtahanına girər, qazansa 2.San Tuyun olar.
TUYUN QARA KƏMƏR 2.SAN	3 İL	2.Tuyun 108 saatlıq təhsil proqramına tabe olar. Bu təhsil, gözləmə müddəti olan 3 il dolmadan tamamlansa belə, gözləmə müddətini doldurar və federasiyanın imtahanına girər, qazansa 3.San olar, Aybar ünvanını götürər.

Alplıq Proqramı B, Türk Silahlı Qüvvətlərinin, təhlükəsizlik güclərinin peşə sahədə istifadə edə biləcəyi, peşələrinin fiziki müdafa və peşə təchizatlarını qazana biləcəkləri təhsilə malikdir. Əgər bu təşkilatlarımız və personalları digər uzaq şərq döyüş sənətlərini(!) peşə sahədə istifadə etmə yolunu seçsələr, zamanlarını və əməklərini boşa xərclədiklərini görəcəklər, lakin geri gətirə bilməyəcəklər. Digər döyüş sənətləri(!) sahələrində idmançı yetişdirsə, peşə sahədə qabiliyyətlərlə təchiz edilmiş personallar ilə idmançı yetişdirilmiş personallar arasında fərqi görə bilmədiyini ortaya qoymuş olar. Halbuki bu təşkilatlarımızın peşə sahədə idmana və ya idmançı olmağa ehtiyacları yoxdur. Bu təşkilatlarımız personallarını idman (döyüş sənətləri sahəsində) ilə idmançı etsə, bu personallar döyüş sənətinin gerçək təchizatlarına sahib olmayacaq, peşə məhrumdalıdanın lazımlılıqlarını yerinə əsla gətirə bilməyəcəklər. Bu personallarımızı digər döyüş sənətləri ilə idmançı etmək bir mənada pislik etməkdir. Bu təşkilatlarımızın idmançılara ehtiyacı vardırmı? Əlbəttə, idman sahədə müvəffəqiyyətlər əldə etmək, təşkilatlarını idman sahədə yüksəltmək üçün qaçınılmazdır. Amma bunun mənas(n)ı, yarışma sahələrinə daşınmış döyüş sənətləri (!) təhsillərinin peşə sahədə istifadə edilə biləcəyi gerçəyi ilə uyğun gəlməz.

Ox yumruq - Oraq yumruq - Qan tərəfindən yumruq - Dönər dirsək - Sağ və sol bayraq - Gökkuşağı - Qalxan - Burğu - Qılınc əl - Sarmala at - Tərs sarmala at - Osmanlı əli - Dirək ox - Dirək oraq - Dirək Osmanlı əli.

TƏMƏL AYAQ TEXNİKALARI :Alt, orta və üst dəryaz - Om tərəfindən - art təpik - Art oraq təpik - ön təpik - yan təpik - Oynaq təpiyi - Tərs oynaq təpiyi - Dayandıran təpik.

Türk döyüş sənəti təyin etməsindən aydın olacağı kimi, Türk mədəniyyət, ənənələrinə görə hazırlanmış dastanlarından təsirlənmiş, yeni Türk nəsilinin də tariximizdə ki qəhrəmanlıqları, igidlikləri xatırlamaları, ruhi ölçüsünü yaşamaları, ağıl və bədən gücünün ortaq istifadəsinin qazandırdığı zövqü dadmaları, Sayokanda qanun əldə edilmişdir. Sayokan, mədəniyyətimizdəki dəyərlərin təkrar yaşadılması, bu dəyərlərlə Alpların yetişdirildiyi bir mədəniyyətləşdirmə hərəkətidir. prof. Dr. Özbay Güvən müəllimimiz "Türklərdə idman mədəniyyəti" adlı kitabının bir hissəsində belə deyir. "İdmanın tarixi, insanın təbiət şərtləri ilə tanış olaraq, ona uyğun gəlməsi təbiətdə suveren olmağa başlaması və özünü qorumaq üçün tək vasitə olan bədənini və əzələlərini inkişaf etdirməsi ilə başlar. Başlanğıcda idmanın insanların çox enerjilərini boşaltmaq, sağlamlıqlarını və gözəlliklərini inkişaf etdirib qorumaq, boş zamanlarını qiymətləndirmək, barışa iştirak etmək və ticari faydalar təmin etmək kimi məqsədlər üçün edilmədiyi qətidir. İnsanlıq tarixi ilə insanın qorunma və təhlükəsizliyini möhkəmə mübarizəsi də birlikdə başlamışdır. İlk çağlardan qalma bəzi şəkillər, idman budaqlarının da meydana çıxmağa başladığını göstərər. Ancaq, idman tarixinin başlanğıcı deyə adlandırdığımız şəkillərin çoxu döyüş ilə yaxından əlaqədardır. Döyüşlərin bədən gücünə söykən/dözdüyü çağlarda idman, döyüşə hazırlıq dövrü meydana gətirməkdə idi. Türklər də bu dövrlərdə döyüşə istiqamətli funksiyaları olan idmanları etmişlər və dəstəkləmişlər. " Günümüz əsrinə bu anlayışı daşıyan və müvəffəqiyyətli olanlar Karate, Aikido, Cüdo və Sumo ilə Yaponiya; Tae kwon do, Həbki do, Tang soo do ilə Koreya; Kung-fu və versiyaları ilə Çin olmuşdur. Texnoloji sahədə inkişaf etmiş sənaye cəmiyyətləri və ya günümüz insanları, qorumaq, qorunmaq, təhlükəsizlik qayğılarını meydana gətirən duyğularından heç bir şey itirməmişdir, yalnız tərz, üsul, təlimlər dəyişmişdir.

Döyüş sənətləri, nə qədər döyüşə hazırlıq olmaqdan çıxmış kimi görünsə də güclü, ağıllı fərdlərin çat/yetişməsi üçün idman adı altında təhsillərə ehtiyac duyma sabahlarda da davam edəcək. Çünki milli mədəniyyət və mirasların devamiyetinde, sağlam nəsillərin meydana gəlməsində, vətən və bayraq kimi milli dəyərlərin qorunmasında ağılı olduğu qədər bedensel gücə də ehtiyac duyma vardır. Ayrıca barışın qoruyucuları döyüşçülərdir.

Türk döyüş sənəti Sayokan, ağıllı, çalışqan, ərdəmli, barış yanlısı, güclü, qüvvətli, qəhrəman və igidlərlə dolu tariximizi vizuallaşdırmaq, yaşatmaq, beynəlxalq sahədə isə bu mədəniyyətimizi tanıtmaq üçün yaradılmışdır. Döyüşçü ruha və bədənə sahib yeni nəsillərin meydana gəlməsini təmin etmək məqsədi ilə vardır. Hər vaxt bunu müdafiə edərəm "Barışın gözətçiləri ancaq döyüşçülər ola bilər. Çünki, döyüşçülər, döyüşün dağıdıcı təsirlərini ən yaxşı bilənlərdir. Və bu dağıdıcı təsirlərin təkrar edilməməsi mövzusunda səmimi və çalışqandırlar. Döyüşü və döyüşməyi bilən, barışın lazımlılığını və qorunması lazım olduğunu çox yaxşı bilər. Döyüşçünün döyüşü mənalı və ərdəmli, barışı isə ədalətli və qalıcıdır. Döyüşçü, ruhunu tərbiyə etmiş, bədənini qüvvətləndirmiş bu intizamı qanun əldə etmiş adamdır." Bu tezisimə ən yaxşı nümunə yenə biz Türk millətiyik. Döyüş sözcüyündən bəhs edərkən tam qan tökməkdən bəhs etmirəm. Ayrıca, ölkəmizdə Uzaq şərq idmanları olaraq bilinən sahələrin dünyadakı gerçək qarşılığı və istifadə edilən tərifi "döyüş sənətləri"dir. Yəni ölkəmizdə coğrafi bir təyin etmə edilmişdir ki bu səhvdir, dünyada bu təyin etmə istifadə edilməz. İngiliscə martial arts, yaponca bushido' dayan. Ayrıca döyüş sözcüyünün bir qarşılığı isə mübarizə etmək deməkdir. Bu mənada da ələ alsaq, həyatımızın heç bir sahəs(n)i yox ki döyüşməmiş olaq.

Ruhi, zehni və fiziki intizamları əldə edə bilmənin yolu da adamın özü ilə döyüşməsidir. Adamın özü ilə döyüşməsi çətin olmalıdır, bu çətin olmağı mübarizə sözcüyü deyil, döyüş sözcüyü tam mənasıyla qarşılayacaq. Ruhi və zehni intizamlarla təchiz edilmiş, döyüşçü bir gənclik ürküdücü deyil, tərsinə çalışqan olmaq, öyrənmək və yorulmaq kimi anlayışlarla həyatlarını şəkilləndirməkdir ki məhsuldar olmanın olmazsa olmazlarıdır mənə görə. Mübarizə sözcüyü yumşaq olmaqla birlikdə, müvəffəqiyyətsizliyə yaxın, bəhanə və kaş ki sözlərinin arasına sıxışmış kimidir. Çətinliklərdə hər an, bu sözlərlə istiqamətini dəyişdirər və ya bəs ola bilər bir yumşaqlığı vardır. Amma döyüşmək sözcüyündə, nəticəyə mütləq çatmaq, tənbəllikdən təmizlənmiş, bəhanə və kaş ki sözlərini lüğətində yer verməyən dayanıqlılıq vardır. Ayrıca idealistlər mübarizə etməz, döyüşərlər. Çünki ideallara döyüşərək çatılar. Türk gəncliyinin də milli və ülvi mövzularda idealist ola bilmələri üçün döyüşçü olmaları lazımdır.

SAYOKAN ; " SAvaşçının (döyüşçünün) YOlu və QANı" cümləsindəki sözlərin baş hecalarının birləşdirilməsi ilə meydana gətirilmişdir. Türk döyüş sənəti, döyüşçü sözcüyü ilə necə döyüşçü olunacağının yolunu, yəni ağıl və bədən gücünü istifadə edə bilmə qabiliyyətini və intizamını ; Yolu sözcüyü ilə ərdəmliliyi, barışı, çalışqanlığı, sevgini, hörməti tarixdəki böyüklərinin, ənənə, ənənə və ənənələrini ;, Qanı sözcüyü ilə də tarixdəki qəhrəmanların birliyini, devamiyetini məqsəd qoymaqdadır.